Nafarroaren etorkizuneko erronkak - 2023-2027 legealdia - Batura positiboa
HasieraEtorkizuneko erronkak
Nafarroa bere etorkizuna markatuko duten gaietan ari da lanean. Hala nola ibilgailu elektrikoan, industrian, etxebizitzan eta gazterian
Liderrak ibilgailu elektrikoen erosketan
Halaber, Moves Planeko fiskalitateagatik eta laguntzengatik baldintza onenak eskaintzen dituen eskualdea da
Ibilgailu elektrikoen merkatuan Nafarroa da nagusi Estatuan, % 18,1eko kuotarekin. Nafarroako Gobernua baliabide guztiak bere eskumenen barruan jartzen ari da ibilgailuaren elektrifikazioa errealitate izan dadin. Horren adibide da Nafarroa izan zela ibilgailu elektrikoentzako eta kargatzeko azpiegiturentzako kenkari fiskalak ezarri zituen lehen erkidegoa. Eta Moves III Planeko laguntzen kudeaketa azkar eta efizientearekin.
VW Navarraren inbertsio estrategikoei babesa auto elektrikoarentzat
Konpainia 1.000 milioi baino gehiago bideratzen ari da
Volkswagen automobil-konpainia 1.000 milioi baino gehiago inbertitzen ari da dagoeneko Nafarroan auto elektrikoentzako eta errekuntza-autoentzako duen fabrikan. Proiektuak, zehazki, 1.024 milioi euroko inbertsioa egiten du 2023tik 2027ra bitartean. Urrats hori Volkswagen taldeak Iberiar Penintsularako duen 'Future: Fast Forward' planaren barruan dago, eta guztira 10.000 milioi euro inbertituko dituzte.
Aurreikusitako proiektuen artean daude baterien fabrika Sagunton (Valentzia) eta SEATen instalazioak egokitzea Martorellen, baita VW Navarra ere. Nafarroako lantegiaren kasuan, prentsa-tailerra, txapisteria, pintura... ditu, bai eta ibilgailu elektrikorako eta errekuntzarako bi ekoizpen-lerro ere.
Mobis enpresari laguntzea; bateriak muntatzeko lantegiak 350 lanpostu zuzen sortuko ditu
Konpainiak W Groupek ezarritako egutegia betetzen du, Gobernuaren laguntzari esker
Sodena Nafarroako Garapen Elkarteak Mobis enpresari lagundu dio ibilgailu elektrikorako bateria-sistema muntatzeko fabrika berria bultzatzen. Helburua da epeak ahalik eta gehien murriztea eta Alemaniak ezarritako egutegia betetzen laguntzea.
Jarduketen artean honako hauek nabarmentzen dira: hirigintza-plangintza, birpartzelazioa, urbanizazio-lanak, ingurumen-baimena eta obra-lizentzia. Foru administrazioan zeharka kudeatutako lehen inbertsio-proiektua izan da eta sei zuzendaritza nagusitako teknikariak, bi enpresa publikokoak, Noaingo Udalekoak, VGP eraikuntza-enpresakoak eta Mobisekoak koordinatzen ditu.
Aireportuko konexioak bultzatzea
Nafarroako Gobernuaren helburua bi destino nazional berri eta nazioarteko bi
Nafarroako Gobernua Foru Erkidegoko aireko konektibitatea berreskuratzeko eta hobetzeko lanean ari da. Horregatik, Aireko Konektibitatearen Mahaia jarri du martxan, lankidetza publiko-pribatuko baliabide estrategiko gisa, eta Iruñeko aireportuko aireko konektibitatea hobetzeko lehen fasean 4 milioi euroko inbertsioa egingo duela iragarri du.
Helburua da lotura berriek 2026an zerbitzua ematea estatuko bi helmuga berriri eta nazioarteko beste biri. Nazio mailan, helburua da Bartzelonarako hegaldiei berriro heltzea eta Andaluziara airelinea berri bat jartzea. Nazioarteko helmugei dagokienez, Gobernua lanean ari da Europarako bi lotura berri lortzeko. Horretarako, helmuga gisa aztertzen ari dira Londres, eta bigarren bat Alemanian edo Italian.
2025-2028 aldirako Gazte Estrategia berria
Etorkizuneko Gazteriaren Foru Legearen ataria da
Gazteriaren Foru Estrategia berriak parte-hartze prozesu zabala izan du Nafarroan; izan ere, gazteak izan dira ekimenaren funtsa diseinatu dutenak. Zeharkako printzipio batzuk ditu (genero-berdintasuna, aniztasuneko bizikidetza, erakundeen arteko lankidetza, iraunkortasuna, parte-hartzea, gazte-informazioa eta lurralde-kohesioa), baita zein arlo estrategikori dagozkion ere. Hauek dira emantzipazioa, ongizatea, aktibismoa eta asoziazionismoa, ezagutzaren kudeaketa edo desinformazioaren aurkako borroka.
Nafarroako Kirolaren Plan Estrategiko berria 2025-2028
Bere helburuak kirol eta jarduera fisikoaren politikak indartzea dira
Nafarroako Kirolaren eta Jarduera Fisikoaren Institutua (INDAF) Nafarroako 2025-2028 Kirolaren Plan Estrategiko berria prestatzen eta abian jartzen aritu da. Helburua Foru Erkidegoan kirol eta jarduera fisikoko politikak sendotzea eta zabaltzea da.
Planak funtsezko gaiak jorratzen ditu, hala nola jarduera fisikoaren bidez ongizate komunitarioa hobetzea, lehiaketa-egiturak indartzea edo landa-komunitateetan kirol-azpiegitura hobetzea, kirol-sektorean inplikatutako eragileak profesionalizatzea eta teknologia berritzaileak sartzea.
San Kristobal gotorlekua, oroimenerako lekua
Sinbologia frankista ere kentzen jarraitzen dute
Nafarroako Gobernuak eta zentralak akordioa lortu zuten San Kristobal gotorlekua oroimenerako leku bihurtzeko eta "gune memorialistiko gisa erabiltzea errazteko". Bi erakundeek laster protokoloa sinatuko dute. Mugarria izango da Foru Erkidegoak eta memoria historikoari lotutako elkarteek luzaro aldarrikatzen duten gai batean.
Bestalde, araudi autonomiko propio eta aitzindariaren baitan, memoria lekuen foru sarea hazten ari da. Dagoeneko hogeita hamar inguru daude. Gainera, Gobernua aurrera egiten ari da udalekin sinbologia frankistaren errolda eguneratzen, errolda hori kentzea sustatzeko. Orain arte 500 sinbolo baino gehiago kendu dira.
Kanpo Harremanetarako II. Plana onartzea
Europari eta munduari irekitako Nafarroa sendotzea
Legegintzaldiak plangintza estrategiko baten inguruan antolatutako kutsu europazale argia du, hiru ardatzetan: Nafarroa Europan, mugaz gaindiko Nafarroa eta Nafarroa munduan. Hauek dira Kanpo Ekintzako II. Planaren hiru ildoak 2025-2028 aldirako. Plana jada onartuta dago eta lehenengoaren (2021-2024) ardatzak finkatzen ditu.
Planak 34,3 milioi euroko aurrekontua eta 136 ekintza ditu, hiru ardatzetan banatuta. Neurri horiek aberastu egin dira Gobernu Irekiaren bidez eta eragile sozioekonomiko eta instituzionalekin harremanetan jarriz. Plan honen helburua da Foru Erkidegoak azken hamarkadan bere parte-hartzean eta nazioarteko proiekzioan emandako aurrerapausoa sendotzea.
Zerga Iruzurraren aurkako Plana 2025-2027
Plan horrek Ogasunaren bitartekoak indartuko ditu helburu estrategiko hori lortzeko
Zerga iruzurraren aurkako borroka Nafarroako Gobernuaren helburu estrategikoa da. Horretarako, Zerga Iruzurraren aurkako Plana onartuko da laster 2025-2027 aldirako. Plan horren bidez, egungo testuinguru sozioekonomikoarekin bat datozen neurriak hartu nahi dira, eta Ogasunak neurri horiek gauzatzeko behar dituen baliabideak indartu.
Planaren ardatz nagusiak hauek dira: zergadunarentzako laguntza hobetzea bere betebeharrak behar bezala bete ditzan, iruzurraren aurkako prebentzio-neurriak hartzea eta zerga-kontroleko jarduerak indartzea zerga-kudeaketaren, ikuskaritzaren eta diru-bilketaren arloetan.
Foru Erkidegoan beste erronka batzuk
Azpiegiturak eta garapen-planak
Eraikina erreferentziazko zentroa izango da Nafarroako Memoria eta Bizikidetzan
Rozajeloko markesaren jauregia Nafarroako memoriaren eta bizikidetzaren erreferentziazko eraikina izango da laster, 9,2 milioiko urte anitzeko inbertsioari esker. Eraikinak bi helburu izango ditu: erabilera administratiboa (Memoriaren eta Bizikidetzaren Zuzendaritza Nagusia eta Nafarroako Memoriaren Institutua hartuko ditu) eta erakusketetarako, dokumentu-funtsen kontsultetarako eta abarretarako higiezina izango da. Apustu estrategikoa da memoria Iruñeko erdigunean eta oso enblematikoa den espazio batean ikusarazteko.
Bizitegi-auzo moderno eta iraunkor baterantz aurrera egitea
Nafarroako Gobernuak badaki hiriak eboluzionatzen ari direla eta modu harmonizatuan eta adostuan erantzun behar die behar eta eskaera berriei. 2024ko abenduan, Lurralde Kohesiorako Departamenduak eta Etxabakoitzeko Udalaz Gaindiko Eragineko Plan Sektorialari atxikitako udalek hartu zuten plan hori berritzeko ardura. Dagoeneko akordio bat dago udal-mugak aldatzeko lanei ekiteko, hirigintza-egokitzapen berria ezin hobea izan dadin.
Etxabakoitzeko PSISaren azken helburua hiri-bilbea eskakizun berrietara egokitzea da, espazio libre, berde eta ikusmen-inpaktu txikiagokoak igarotzen baitira. Etxabakoitzeko eremua eta Iruñeko geltokia bizitegi-auzo moderno eta iraunkor bihurtu nahi dira.
Foru Gobernua eta Eguesibar proiektu mailakatu batean ari dira lanean, 5.000 etxerekin
Etxebizitza eskuragarrien eskaera gero eta handiagoari erantzuteko premia da Sarriguren 2ko udalaz gaindiko eragineko Plan Sektorialaren garapenaren jatorria. Eguesibar haranak gazte-profil handia du, eta beharrezkoa da bizitoki-konponbideak emateaz gain, mugikortasun-plan sendoa ekarriko duen eta kalitate-hornidurak, berdeguneak eta ekipamendu publikoak zabalduko dituen hirigintza-garapenari aurre egitea.
Nafarroako Gobernuak, Lurralde Antolaketako Zuzendaritza Nagusiaren bitartez, modu adostu eta orekatuan lan egiten du Eguesibarreko Udalarekin, 5.000 etxebizitzako eraikuntza mailakatuarekin amaitzeko.
Ekonomia- eta enplegu-gakoak
Hautagai-zerrenda 2026ko azken hiruhilekoan jakinaraziko da
Nafarroak ofizialki aurkeztu du 2027an Kirolaren Europako Eskualde izateko hautagaitza. ACES Europe erakundeak titulu hau ematen die kirola eta jarduera fisikoa kohesio sozialerako, osasunerako eta bizi-kalitaterako tresna gisa sustatzeko konpromisoagatik nabarmentzen diren Europako eskualdeei.
Nafarroa, duela 16 urtetik hona, bizi-kalitate onena duten erkidegoen rankingaren buruan dago. Kirol-ohiturei buruzko azken inkestaren arabera, Nafarroako biztanleen % 57k aldian behin edo noizean behin egiten du kirola, eta gazteak dira talderik aktiboena. Kirol-kultura hori azpiegitura zabal batean oinarritzen da: ia 1.600 kirol-instalazio, 3.800 espazio espezifiko eta 6.200 gune osagarri baino gehiago, 53 kirol-modalitate ezberdin garatzeko.
Nafarroak datuen kudeaketari buruzko Etika Batzordea du
Nafarroako Gobernuko Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko Departamentuak gidatzen du Nafarroako adimen artifizialaren ibilbide-orriaren definizioa. Helburua erabilera etiko, inklusibo eta eraginkorra sustatzea da, Europako eta nazioko estrategien ildotik. Bide-orriak subiranotasun digitala, herritarren trebakuntza eta datuen gobernantza indartzen ditu. Horrela, digitalizazio bidezkoa, iraunkorra eta pertsonengan zentratua bilatzen du, erakundeen konfiantza eta gizarte-kohesioa indartuko dituena.
Gainera, Datuaren Bulegoko Etika Batzordea sortu da, gehienez 20 ordezkarirekin, Datuaren Manifestu Etikoan jasotako printzipioak betetzen direla zaintzeko.
Lehen sektoreko proiektuak
Helburua Nafarroara hobeto egokitutako Nekazaritza Politika Bateratua lortzea da
2024. urtearen hasieran lehen sektorean egin ziren mobilizazioetatik, Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen kontseilari José Mari Aierdik negoziazio-bide bat ireki du Nafarroako nekazaritza-erakundeekin, Nekazaritza Politika Bateratuan (NPB) aldaketak sartzeko. Helburua da Foru Erkidegoko familiako nekazaritza- eta abeltzaintza-espezifikotasunera egokitzea.
Horrela, aurreakordio bat lortu da sektorearekin batera Bruselaren aurrean Nekazaritza eta Elikaduraren Europako politikan sakoneko erreformak proposatzeko. Horiek 2028tik 2032ra bitarteko aldia hartuko lukete.
INTIAk laguntza eskaini dio sektoreari 'carbon farming' programa europarrean parte hartzeko
INTIA sozietate publikoak, Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuak nekazaritza berde eta birsortzailearen alde hasitako apustuaren testuinguruan, laguntza eta laguntza teknikoa eskaini nahi du, karbonoa edo "carbon farming" izeneko Europako nekazaritza programa hasiberriak Nafarroako lehen sektoreari eskain diezazkiokeen aukerak aztertzeko.
Helburua da kreditu eta balizko diru-sarrera osagarriak sortzea isuriak konpentsatzeko borondatezko merkatuan, karbono-aztarna murrizten laguntzeagatik.
Abeltzainei laguntzea eta sute-arriskua murriztea du helburu aplikazio batek
Aziendaren erabilera digitala estentsiboan errealitate bihurtuko da Nafarroan. Foru Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen Departamentua, Nekazaritza Zuzendaritza Nagusiaren bitartez, proiektu pilotu bat garatzen hasi da. Proiektu horri esker, txistu bidezko artzaintza egin daiteke hesi birtualen bidez eta Pirinioetako behiak gailu digitaletatik maneiatu daitezke, hala nola tabletetatik edo telefono mugikorretatik.
Helburua hirukoitza da: abeltzaintza estentsiboa bultzatuko duen teknologia ematea, abeltzainen bizi-kalitatea eta ustiategien produktibitatea hobetzea eta baso-suteak izateko arriskua murriztea.
Lurberri programak gazteak eta emakumeak nekazaritzan eta abeltzaintzan aritzea bultzatzen du
Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuak Lurberri programa abiarazi du lehen sektorean belaunaldien arteko erreleboa bultzatzeko. Programa honek laguntza, prestakuntza eta laguntza teknikoko dozena bat neurri biltzen ditu, gazteak eta emakumeak nekazaritza- eta abeltzaintza-jardueretan sar daitezen laguntzeko.
Horrela, lehen ezarpenean 100.000 eurorainoko laguntzak barne hartzen ditu, bereziki ekoizpen jasangarriko ereduak eta nekazaritza berdea sustatzen ditu, baita landa-ingurunean nekazaritzakoa ez den dibertsifikazioa babesteko beste programa batzuk ere, proiektu bakoitzeko 40.000 euroko primarekin.
Mahai sektorial batek bigarren eraldaketa industriala babesten du
Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuak zuraren sektorea suspertu du, tokiko garapenerako eta enplegua sortzeko aukera gisa, baso-aprobetxamendu handiena duten Foru Erkidegoko landa-eremuetan. Zuraren mahai sektoriala eratu du, non baso-kudeaketa jasangarria bultzatzeko neurriak hartzen diren tokiko erakundeekin lankidetzan, eta lehen laguntza-lerro bat, 1,2 milioi eurokoa, zur-industriaren bigarren eraldaketa bultzatzeko.