Eskubideetan hobekuntzak Nafarroan - 2023-2027 legealdia - Batura positiboa
HasieraHerritarren eskubideak
Berdintasuna, bizikidetza, etxebizitza, klima aldaketa eta boluntariotza dira Foru Gobernuak jorratu dituen gaietako batzuk
LGTBI+ Kattalingune pertsonentzako arreta-zerbitzua bultzatzea
Aniztasuna aitortzeko eta berdintasuna sustatzeko bidean aurrera egiteko
Nafarroako Gobernuak, Nafarroako Berdintasunerako Institutuaren bitartez, LGTBI+ Kattalingune pertsonentzako arreta-zerbitzuaren kudeaketa lizitatu du. Zerbitzu honek Nafarroako biztanle guztien arreta bermatzen du, bereziki LGTBI+ pertsonena, senideena eta hurbilekoena, eremu eta erakunde ezberdinetako profesionalena eta sexu- eta genero-aniztasunaren alde lan egiten duten LGTBI+ kolektiboena.
Guzti hori LGTBI+ pertsonen eskubideak bermatzeko eta diskriminazio- eta indarkeria-egoerak lehengoratzeko, bai eta aniztasunaren aitortzan eta berdintasunaren sustapenean aurrera egiteko ere.
II. Bizikidetza Plana abian jartzea
Indarkeriaren deslegitimazioan eta biktimentzako arretan egindako aurrerapenak sendotzea du helburu.
Nafarroako Gobernuaren II. Bizikidetza Planak (2025-2029) Foru Komunitate gero eta anitzago batek datozen urteetan giza eskubideen, bakearen eta aniztasunaren arloan izango dituen erronka nagusiei heltzea izango du helburu. Planaren zirriborroa departamentuen artean egin zen. Plana jada Gobernu Irekian dago parte-hartze prozesu batean, eta gizarte- eta erakunde-eragileei ere galdetuko zaie.
Bere jomugen artean, lehenengo Bizikidetza Planean (2021-24) indarkeria oro deslegitimatzeko eta biktimei arreta emateko emandako urratsak finkatzea dago, bakoitza bere testuinguruan, hala nola terrorismoari buruzkoak (bereziki ETArena), frankismoari buruzkoak edo funtzionario publikoek edo eskuin muturrak egindako beste indarkeria mota bati buruzkoak.
Nafarroako 21 udalerri, Etxebizitzaren Merkatu Tentsionatuko Zonen barruan
Estatuko legean jasotako neurrien artean alokairuaren prezioa mugatzea dago
Nafarroako Gobernuak Nafarroako biztanleen % 68 bizi diren Foru Komunitateko 21 udalerri Merkatu Gune Tentsionatu izendatu ditu etxebizitzaren arloan. Horrela, bada, Gobernuak Etxebizitzari buruzko Estatuko Legea aplikatzen du, azken bost urteetan prezioek – erosketakoek zein alokairukoek – izan duten bilakaerari buruzko legean ezarritako betekizunaren arabera. Aitorpenak alokairuaren prezioak uztailetik aurrera mugatzea dakar.
Handitu egin dira jabeentzako zenbatekoak eta alokairu-poltsaren zerga-murrizketak
Merkatu Tensionatuko Zonetan % 90eraino murriztu dira zergak
Nafarroako Gobernuak hobekuntza handiak ezarri ditu legegintzaldi honetan etxebizitza alokairu-poltsan uzten duten jabeentzat. Horrela, jabeari metro koadroko ordaindu beharreko prezioa % 10 baino gehiago igo da, kontratua sinatzean ordaindutako hiru hilekotik lau hilekora igo da eta merkatu tentsionatuko zonetan % 90eraino iristen diren zerga-murrizketak egin dira.
'Konstituzio' berri bat ikastetxeak antolatzeko
Ikastetxeen Erregelamendu Organikoak hasiera ematen dio izapidetze administratiboaren azken faseari
Ikastetxeen Erregelamendu Organiko berriak (KEO) izapidetze administratiboaren azken faseari ekin dio, hezkuntza-komunitatearen babes zabala izan ondoren. Dekretu berriak ahalbidetuko du, 'Konstituzio' berri gisa, Haur Hezkuntza, Lehen Hezkuntza, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza, Batxilergoa, Lanbide Heziketa, Arte Heziketa, Hizkuntzak, Kirol Hezkuntza, Helduen Hezkuntza edo Nafarroako Foru Komunitateko Hezkuntza Berezia irakasten duten ikastetxe publikoen antolamendua eta funtzionamendua egokitzea.
2020an Hezkuntzari buruzko lege organiko berria (LOMLOE) onartu zenez, beharrezkoa zen hezkuntza-sistema XXI. mendeko erronketara egokitzea.
Osasunari buruzko Foru Legearen garapena
Kontsulta publikoaren ondoren, 1.100 ekarpeni erantzun zitzaien, eta testua berriro idatzi da
Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak aurrera jarraitzen du Osasunari buruzko Foru Lege berriarekin. Gardentasunaren Atariko parte-hartze publikoaren prozesuaren ondoren, lau hilabetez 1.100 ekarpen baino gehiago jaso ziren, eta banan-banan aztertu dira legea berriro idazteko eta ekarpen bakoitza onartu, baztertu edo partzialki onartzeko txostena egiteko. Orain, berriz egindako testuarekin, kontsulta-organo eskudunei bidaltzen zaie, eta dagozkien txosten guztiak egiten dira, izapidetzen jarraitzeko. Hurrengo urratsa eztabaida parlamentariora eramatea izango da.
Klima Aldaketari buruzko Foru Legea ezartzea eta garatzea
Ingurumen Departamenduak araudia indartu eta herritarren batzarraren esperientzia aktibatu du
Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuak, Ingurumeneko Zuzendaritza Nagusiaren bitartez, Klima Aldaketari buruzko Foru Legearen aldaketa bat bultzatu du zenbait artikulutan, lege horren ezarpena errazteko, lege hori indarrean jarri zenetik lehen bi urteetan izandako esperientzia ikusita. Gainera, klima-araudia garatzen duten ekimen nagusien artean dagoen Klima Aldaketaren Herritarren Batzarraren eztabaida-demokraziako lehen esperientzia jarri du abian.
Boluntariotza bultzatzea, gizarte-aldaketaren eragile gisa
Nafarroako Boluntariotzaren III. Plana onartu da, 2024-2027 aldirako
Nafarroako Gobernuak boluntariotza sustatzen du gizarte-aldaketaren eragile gisa. Foru Gobernuak datozen urteetarako arlo horretako neurriak eta lehentasunak ezartzen dituen 2024-2027ko Nafarroako Boluntariotzaren III. Plana onartu du. Gainera, 3.700 pertsona baino gehiago eta 195 entitate inskribatu dituen Navarra + Voluntaria / Nafarroa, Orotan Lagun plataforma bultzatu du. 2024an 215 boluntariotza-programa eskaini zituen hainbat eremutan.
Era berean, 2024tik beren dedikazioagatik, eredu sozialagatik edo beren jardueren garrantziagatik nabarmentzen diren boluntarioak aintzatesten dituen Nafarroako Boluntarioen Saria sortu du.
Adikzioei aurrea hartzeko joko eta apustuei buruzko erregelamendu berria
Pertsona kalteberak babesteko lokalak, ordutegiak eta makinak arautzen ditu
Nafarroak joko eta apustuen araudi berria du. Nafarroako Gobernuak onartutako testuak adikzio eta ludopatia arriskuak prebenitu nahi ditu, bai eta adingabeek eta arrisku taldeek jokoan parte hartzea ere. Hala, hainbat neurri aurreikusten ditu, hala nola joko-lokaletarako sarbidea kontrolatzea, lokalak irekitzeko ordutegiak ezartzea eta mota horretako establezimenduak ikastetxeetatik, jokalari patologikoak errehabilitatzeko zentro ofizialetatik edo osasun-zentroetatik 400 metro baino gutxiagora jartzea ukatzea, besteak beste. Halaber, apustu-makinen funtzionamendua arautzen du.
Nafarroa, memoriaren politika publikoei buruzko estatuko eta nazioarteko erreferentea
Europako Kontseiluak 'Eskolak memoriarekin' programa praktika on gisa nabarmendu du
Nafarroako memoriari buruzko politika publikoak, bereziki belaunaldi berrietan jorratzea, erreferente gisa finkatu dira estatuan eta nazioartean. Esate baterako, Iruñean Memoria eta Hezkuntzari buruzko kongresua egin zen berriro, eta, bestalde, Europako Kontseiluak "Eskolak memoriarekin" programa sartu zuen memoriaren eta hezkuntzaren esparrutik belaunaldi berriak bakearen eta bizikidetzaren balio demokratikoetan hezteko lan partekatuaren adibide gisa.
Bestalde, Estatuarekiko eta beste autonomia batzuekiko (Katalunia eta Euskadi, esaterako) lankidetza-harremanak areagotu egin dira eremu horretan.
Eskubideetan aurrera egiteko beste jarduera batzuk
Berdintasunaren eta memoria historikoaren arloko ekintzak
Desgaitasuna duten Nafarroako 36.000 pertsonak planteatzen dituzten erreklamazioak ebatziko ditu
Aukera-berdintasunerako, diskriminaziorik ezarako eta irisgarritasun unibertsalerako Arbitraje Batzordea eratzen duen lehen Komunitatea da Nafarroa. Bera arduratzen da desgaitasunen bat duten duten pertsonek Foru Komunitatean egin ditzaketen kexak eta erreklamazioak ebazteaz, hargatik eragotzi gabe kasu bakoitzean dagokion babes administratiboa eta judiziala.
Erakunde horrek bitartekaritza eskaintzen die inplikatutako aldeei, borondatez akordio bat lor dezaten, bide judizial arrunta baino azkarrago, eraginkorrago eta merkeago. Gaur egun, desgaitasunen bat duten 36.000 pertsona bizi dira Nafarroan.
Komunitateko berdintasun-politika publikoetan eragin handiagoa lortzea da helburua
Nafarroak aurrera egiten du foru- eta toki-administrazioetako berdintasun-arkitekturan, politika publiko horiek lurraldean eragin handiagoa izan dezaten. Horrela, batzorde bat sortu da bi administrazioak koordinatzeko eta ibilbide edo ibilbide-orri bat ezarri da Nafarroako udalerrietan berdintasun-politikak modu koordinatuan ezartzeko.
Gainera, Foru Gobernuak departamentuetako eta erakunde autonomoetako berdintasun-unitateen funtzioak arautu ditu, departamentuetako prozesu, prozedura eta politika guztietan eragina izango duen esku-hartze sistemikoa sustatzeko, Emakumeen eta Gizonen arteko Berdintasunari buruzko 17/2019 Foru Legeak ezartzen duen bezala.
Ezkontza behartuen aurkako lehen koordinazio- eta jardute-protokoloa
Nafarroako Gobernua Emakumeen aurkako Indarkeriaren II. Ekintza Plana prestatzen ari da, partaidetzarekin. Bitartean, hobekuntzak egiten jarraitzen dute, hala nola emakumeen, nerabeen eta neskatoen behartutako ezkontzen aurka borrokatzeko lehen koordinazio- eta jarduera-protokoloa abian jartzea. Gainera, emakumeen mutilazio genitala prebenitzeko eta horren aurrean jarduteko protokoloa ere eguneratu da.
Sentsibilizazioaren eta prestakuntzaren arloetan, Nafarroako Berdintasunerako Institutuak (INAI/NABI) emakume gazteen aurkako sexu-indarkeriari buruzko lehen azterlana sustatu du, bai eta sexu-indarkeriari buruzko lehen kongresua ere. Gainera, profesionalentzako gida berri bat argitaratu da, Komunitateko emakumeen aurkako indarkerien arretan inplikatutako baliabide guztiak biltzen dituena.
Gobernuak araudi bat onartu du federazioetako organo erabakitzaileetan emakumeen presentzia handitzeko
Nafarroako Gobernuak herritarren jarduera fisikoa bultzatu du, kirol federatuaz gain, baita emakumeek kirolean duten presentzia ere, araudi berri bat eta prestakuntza-programak landu baitira. Azken horien adibide da 200 emakume baino gehiago trebatu dituen eta federazioetako organo erabakitzaileetan emakumeen presentzia zabaltzearen alde egiten duten 'Liderren sarea'. Gai horiek guztiak 2024-2028 Kirolaren Plan Estrategiko berrian jaso eta zabalduko dira. Gainera, edoskitze eta kontziliazio gela bat prestatu da Larrabide estadioan, kirola eta atleten bizitza pertsonala bateragarri egiteko.
Eremu publikoko eta zibileko 31 pertsonak osatzen dute
Nafarroako Gobernuak Arrazakeriaren eta Xenofobiaren aurkako Nafarroako Kontseilua bultzatu du. Arrazakeriaren eta Xenofobiaren aurkako Legetik eratorritako kontseilu berri honen helburua jatorri etniko edo arrazagatiko diskriminaziorik ezaren politiken diseinuan aholkularitza- eta kontsulta-eginkizunak betetzea da.
Era berean, bere eginkizuna izango da Nafarroan arrazakeriaren eta xenofobiaren aurkako borrokan lan egiten duten elkarteen parte-hartze kolaboratiboa artikulatzea, bereziki pertsona arrazializatuen edo gutxiengo etnikoetako kideen parte-hartze esanguratsua eta garrantzitsua dutenena, migratzaileak ez diskriminatzeko politika publikoen plangintzan, betearazpenean, jarraipenean eta ebaluazioan.
Zenbatekoa 29,91 eurokoa da
Nafarroako Gobernuak Garapenerako Lankidetzaren 2021-2024 Gida Plana garatu du. Eta finantzaketa-konpromisoa eta aurrekontu-banaketaren helburuak bete ditu: funtsen % 90 herrialde elkartuetako proiektuetara bideratu ditu. Gainera, % 6,5 sentsibilizazio-ekintzetara eta hezkuntza-proiektuetara bideratu da. Datu gogoangarri gisa, nabarmendu behar da Nafarroako Gobernuaren zuzeneko lankidetza-proiektu bat hasi dela Arreta Goiztiarreko Zerbitzuaren eta SEADeko Gizarte Gaietarako Ministerioaren artean, desgaitasuna duten haurrak artatzeko.
Urrats horiei esker, errazago identifikatuko dira euren eskaerak eta bilakaera
SISSNA sistema martxan dago jada oinarrizko gizarte-zerbitzuetan. Datuak erregistratzeko tresna informatiko komun bat da eta aukera ematen du formatu elektroniko berean izateko gizarte-zerbitzuen sistemaren erabiltzaileen arretari buruzko informazio guztia: Lehen Mailako Arreta eta arreta espezializatua, toki entitateak eta Nafarroako Gobernuko Eskubide Sozialen, Gizarte Ekonomiaren eta Enpleguaren Departamentua. Horrela, edozein unetan kontsulta daiteke informazioa, pertsonen gizarte- eta familia-egoera, eskaerak, diagnostikoa, egindako esku-hartzea eta bilakaera identifikatzeko.
Araua modu eraginkorrean jarri da abian, eta 80 biktima baino gehiago aitortu dira
Nafarroako Gobernuko Memoria eta Bizikidetza, Kanpo Ekintza eta Euskara Departamentuak, Errekonozimendu eta Erreparazio Batzordearekin lankidetzan, motibazio politikoko indarkeriaren biktimei errekonozimendua eta erreparazioa emateko Foru Legea jarri du abian. Hala, kasuak onartu dira, urteko bi txosten aurkeztu dira Foru Parlamentuan eta bi ekitaldi publiko egin dira.
80 pertsona inguru aitortu dira biktimatzat. Batzordeak eskaera berriak aztertzen jarraitzen du. Eskuin muturreko taldeek edo funtzionario publikoek eragindako motibazio politikoko ekintzen biktimak dira. Errekonozimenduek, alderdi indibidual eta pribatuaz gain, ekitaldi publiko bat izan dute xede, eta indarkeria horren xede izan diren pertsonen erreparazioa lortu nahi dute; izan ere, indarkeria horren ondorioz, heriotzak, zaurituak eta kalte fisiko edo psikologikoak gertatu ziren indarkeriazko, neurriz kanpoko eta legez kanpoko ekintzen ondorioz.
300 landa-ondasun inguru aztertzen ari dira, berreskuratzea erreklamatu daitekeen ikusteko
Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuak, Nekazaritzako Zuzendaritza Nagusiaren bitartez, Eliza katolikoak immatrikulatutako landa-lurzoruko herri-ondasunak ikertzen hasi da. Izan ere, toki-erakundeek berreskuratzeko eska ditzaketen finken lehen zerrenda egin du. 300 bat ikertzen ari dira.
Nekazaritza Departamentuak hitzarmen bat sinatu du Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioarekin (NUKF), udal artxiboetan azterketa bat egiteko aurreko legealdian Foru Gobernuak egin zuen ondasun immatrikulatuen zerrendan sartu ziren landa-lurzoruko herri-lurrei buruz. Hiri-finkak departamentuaren eskumen-esparrutik kanpo geratzen dira.
Etxebizitza, gazteria eta justizia leheneratzailearekin lotutako jarduerak
Ekimenak, merkatu osoa hartzen duten 56 jarduera aurreikusten ditu
Nafarroako Gobernuak 56 neurri zehatz jasotzen dituen neurri plan bat aurkeztu du, Etxebizitzaren Merkatu Tentsionatuko Eremuen Izendapenarekin batera. Horiek Nafarroako etxebizitzen merkatuari eragiten dion espektro osoa hartzen dute, epe labur, ertain zein luzean. Adibidez, Nasuvinsa sozietate publikoaren bizitegi-plangintza, edukitzaile handien erregistroa, Landa Etxebizitzen Plana edo Datuen Behatokia.
Errentamendu-kontratuei buruzko informazioa zabaltzea eta hobetzea
2023ko maiatzean sortutako alokairu-kontratuen erregistroa eguneratu eta modernizatu egin da, errentan hartutako higiezinei buruzko informazio guztia zabaltzeko eta Nafarroako egungo egoerarekin bat datorren argazki bat izateko. Gainera, ekainetik, nahitaezkoa da kontratuan egindako edozein aldaketa eguneratzea eta sasoiko kontratuak erregistratzea.
Onuradunen adina 35 urtera igo da
Gazteak dira etxebizitzaren merkatuaren prezioak gehien eragiten dien kolektiboetako bat. Horren ondorioz, Nafarroako Gobernuak Emanzipa programaren baldintzak hobetu ditu, biztanleriaren sektore horri zuzenduta. Zehazki, 35 urtera arte igo da laguntzak jasotzeko ezarritako adina, 22.000 eurora igo da laguntza horiek jaso ditzaketen gazteen errenta eta 650 eurotik 700 eurora igo da laguntza horien mende egon daitekeen alokairuaren prezioa. Horrela, laguntzak merkatuko prezioetara egokituagoak daude.
Nafarroan bizi edo ikasten dutenek futbolean jokatu ahal izango dute, eta desgaitasuna duten igerilariek lehiaketetan parte hartu ahal izango dute
Nafarroako Kirolaren eta Jarduera Fisikoaren Institutuak (NKJI) hitzarmenak sinatu ditu Nafarroako futbol, igeriketa eta kirol egokituen federazioekin, Nafarroako Kirol Jokoetan gazteen integrazioa hobetzeko. Gainera, % 15 igo da kanpainarako aurrekontua, 1.590.321 eurokoa. Hala, Nafarroan bizi diren ikasle guztiek futbolean jokatu ahal izango dute eta desgaitasuna duten igerilariek lehiaketetan parte hartu ahal izango dute.
Nafarroako Kirol Jokoak duela 37 urte sortu ziren, eskola-adineko Nafarroako 8 eta 18 urte bitarteko biztanleek kirola askatasunez eta berdintasunez egin ahal izan dezaten.
Prestakuntzak zigor-arloko bitartekaritza-prozesuak eta errestaurazio-zirkuluak egiteko gaitasuna ematen du
Nafarroako Unibertsitate Publikoak (NUP) Justizia errestauratiboko unibertsitate-titulua du 2025etik, Nafarroako Gobernuko Justizia Zuzendaritza Nagusiak diseinatua, unibertsitatearekin berarekin lankidetzan. 100 orduko prestakuntza unibertsitateko mikrokredentzialen barruan kokatzen da.
Titulu horrek gaitasuna ematen die hura osatzen duten pertsonei zigor-bitartekotzako prozesuak, errestaurazio-zirkuluak eta justizia errestauratiboko beste teknika batzuk egiteko. Gainera, genero-ikuspegia ikuspegi intersekzionaletik aplikatzeko tresnak ematen dizkie.
Nafarroak dagoeneko amaitu ditu bi prozesu leheneratzaile aitzindari
Justizia Errestauratiboaren Zerbitzua, Foru Administrazioaren barruan, prestazio bermatua bihurtu da legegintzaldi honetan, eremu horretan sexu-abusuen biktimatzat hartzen diren eta hala eskatzen duten pertsona guztientzat. Horrela, Nafarroa da zerbitzu hori eskaini duen Espainiako lehen lurraldea.
Oraingoz, bi prozesu errestauratibo aitzindari amaitu dira, biktima banarekin, eta espazio seguru bat sortu da, pertsona horiek beren beharrak partekatzeko, galderei erantzunak bilatzeko eta ahal den neurrian, kaltea konpontzeko beharrezko ekintzak identifikatzeko. Era berean, Erreparazio Batzordeak 35 biktima aitortu ditu eta beste hogei bat espedientetan aurrera egin du.
Eskubideak hobetzea euskara eta hezkuntza bezalako gaietan
Aipagarria da, adibidez, Eusko Ikaskuntzarekin eta Euskaltzaindiarekin akordioak berritu izana
Nafarroako Gobernuko Memoria eta Bizikidetza, Kanpo Ekintza eta Euskara Departamentuak, Euskarabidearen bitartez, euskararen inguruan ekosistema sozial eta instituzionalarekiko harremanen sarea berritu du. Horren harira, honako hauek izan dira mugarri batzuk: Euskaraldiaren edizio berria, Eusko Ikaskuntzarekin eta Euskaltzaindiarekin egindako akordioen berritzea, Galeuscako protokoloan parte hartzea, EAEko eta Kataluniako hizkuntza politikarako sailekin izandako harremanak, eta hizkuntza koofizialen estatu-foroetan parte hartzea.
Horri guztiari gehitu behar zaizkio toki-erakundeentzako, kolektiboentzako eta komunikabideentzako urteroko laguntza-deialdiak, hizkuntza sustatu eta erabiltzeari begira. Landa-garapenerako hiru partzuergorekin ere hitzarmena sinatu da, hainbat eremutan euskara-teknikariak kontratatzea errazteko.
Erkidegoan hizkuntza-aniztasunari buruzko Europako sarearen bilera bat egin zen
Hizkuntza-aniztasuna eta berezko hizkuntzen babesa Europako balioa da. Nafarroako Gobernuko Memoria eta Bizikidetza, Kanpo Ekintza eta Euskara Departamentuak, Euskarabidearen bitartez, osagai horren presentzia indartu du Europako hainbat erakunde eta proiektu-deialditan (Sarebide, Esguneak...), hala nola Euroeskualdean edo Pirinioetako Lan Elkartean (PLE).
Gainera, Hizkuntza Aniztasuna Sustatzeko Europako Sarearen (NPLD) urteroko bilera garrantzitsu bat hartu du. Halaber, Hizkuntza Gutxituen Europako Gutuna betetzeko bidean aurrera egin du. Gutun horren adituen batzordea Nafarroan izan zen.
Dekretu batek garatu du Kanpoko Herritarrei buruzko Foru Legea
Kanpo Harremanetarako Zuzendaritza Nagusiaren Next Estrategiaren ildo nagusietako batean kokatzen den mugarri garrantzitsua da Kanpoko Nafar Komunitateen Kontseiluaren eraketa. Helburua atzerrian bizi diren nafarren komunitatearekin harreman ona izatea da, eta, nahi izanez gero, haien itzulera erraztea. Erakunde garrantzitsua da 2025-2028 Kanpo Harremanetarako II. Planean jasotako Nafarroa Globala ardatzaren barruan, eta juridikoki Nafarroako Kanpoko Herritarrekiko Harremanei buruzko 3/2023 Foru Legetik edaten du.
Lege honen xedea da foru lurraldetik kanpo finkatutako nafar herritarrekiko harreman instituzionalak sendotzea. Hala, kolektibo hori osatzen dutenen laguntzak, laguntza eta babesa bultzatuko dituzten oinarrizko jarduera-ildoak zehazten dituen euskarri juridikoa ezartzen du, bai eta, hala badagokio, hala nahi duten pertsonen itzulera ere.
Ezbehar-tasa murrizteko ikerketa, prestakuntza eta teknologia berriak sustatzen ditu
Nafarroako Gobernuak hitzarmen bat sinatu du Nafarroako Unibertsitate Publikoarekin (NUP), Nafarroako Enpresarien Konfederazioarekin (CEN), Gizarte Ekonomiako Enpresen Elkartearekin (ANEL) eta UGT eta CCOO sindikatuekin, Lan Arriskuen Prebentziorako Katedra abian jartzeko. Helmuga? Laneko arriskuen prebentzioaren arloan ezagutza sortzen laguntzea.
Hala, katedraren helburu nagusiak dira ikasleen eta profesionalen prestakuntza praktikoa laneko segurtasunaren eta osasunaren esparruan; alor horretan dibulgazio zientifiko eta teknikorako jarduerak egitea; arriskuen prebentzioaren eremuan emakumeen parte-hartzean aurrera egitea ahalbidetuko duten ekimenak garatzea, bai eta ikerketan genero-ikuspegian aurrera egitea ere. Gainera, prestakuntza-eskaintza berriak ikerketa aurreratua sortzea du helburu, langileen segurtasun- eta osasun-baldintzak hobetzen eta ezbehar-tasa murrizten laguntzeko.
Pilotua Tafallan ezarri zen eta Altsasu, Etxarri Aranatz, Irurtzun eta Leitzara zabaldu zen
Laneko arriskuei aurrea hartzeko proiektua 2024ko maiatzaren amaieran jarri zen abian Tafallan, eta gaur egun Tafalla, Erriberri, Zarrakaztelu, Azkoien eta Artaxoako 39 udalerritan dihardu. Helburu hauek ditu: langileen osasunaren babesa hobetzea (20.000 pertsona inguru) eta enpresetan prebentzioaren integrazioa sustatzea, arlo horretan aholkularitza emanez eta kalteen detekzioa eta kudeaketa erraztuz. Lehen urteko ebaluazioaren ondoren, Altsasu, Etxarri Aranatz, Irurtzun eta Leitzako oinarrizko eremuetara zabaldu da, 25 udalerritako 17.500 pertsona ingururi arreta emateko.
Foru Gobernuak aurrez aurreko ikastaroak eta internet bidezkoak sustatu ditu
Nafarroak dagoeneko 8.031 pertsona trebatu ditu gaitasun digitaletan, MRR funtsekin finantzatutako eta teknologien erabilera arduratsua eta segurua sustatzera bideratutako programa baten barruan. Aurrez aurreko ikastaroak eta internet bidezkoak eman dira Foru Erkidego osoan eta dibulgazio-ekintzak antolatu dira. Gainera, inklusio digitala indartzeko, Bono Conect@programa jarri da martxan. Programa horrek banda zabaleko interneterako sarbidea diruz laguntzen du, eta hilean 20 euro arteko dirulaguntza ematen die ahultasunean dauden 450 familia baino gehiagori. Horrela, funtsezko zerbitzuetara iristea erraztu da, hala nola hezkuntzara, enplegura edo osasunera.
Ezagutzak baliozkotzeko eta enplegagarritasuna hobetzeko abiarazitako pilotua
Nafarroak gaitasun digitalak egiaztatzeko sistema ezarri du, dagoeneko martxan dagoen eredu pilotu batekin. Egiaztapen ofizial horrek, Europako estandarrekin lerrokatuta, herritarren ezagutza digitalaren maila ziurtatu nahi du, Europar Batasuneko edozein herrialdetan haien enplegagarritasuna erraztuz. Sistema hau laster irekiko zaie herritar guztiei, baita ikastetxeei eta Nafar Lansare-Nafarroako Enplegu Zerbitzuari ere. Ziurtagiri digitalak indartu egiten du Foru Gobernuak eraldaketa digital justu eta eskuragarriarekin duen konpromisoa, eta Nafarroa eskualde aitzindarietako bat da arlo horretan.
Ekonomiaren eta enpleguaren arloko proiektu publikoak
Ebaluazio Plan Zuzentzaile berriak kultura ebaluatzailea sendotzen du Foru Erkidegoan
Nafarroako Gobernuak 2024-2027 Ebaluazio Plan Zuzentzailea abiarazi du. Erreferentzia-esparru horrek departamentuetan integratu nahi du politika publikoen ebaluazioa. Dokumentuak aholkuak emateko, prestatzeko eta tresna komunak emateko prozesuak, kronograma eta ekintzak definitzen ditu; horrez gain, 25/2005 Foru Legea eguneratzea aurreikusten du eta ebaluazioak eta laguntza-materialak argitaratuko diren webgune espezifiko bat gaitzen du.
Planak gardentasuna, kontuak ematea eta gastuaren eraginkortasuna indartzen ditu, lehenik eta behin ebaluatu beharreko Europako eskakizunekin bat etorriz.
Lurralde bidezkoago eta iraunkorrago baterantz modu partekatuan aurrera egiteko
Foru Erkidegoak Garapen Jasangarriko Helburuen (GJH) aldeko Nafarroako Aliantza jarri du abian, lurralde bidezkoago eta iraunkorrago baterantz modu partekatuan aurrera egiteko. Aliantza horrek sektore politiko, enpresarial, akademiko, sozial eta herritarren arteko lankidetza indartzen du, Nafarroa iraunkorrago eta inklusiboago baterantz aurrera egiteko.
Foru Gobernuak aurrera egiten du GJHak gizarteratzeko helburuan, legitimazioa kentzen dieten diskurtsoen aurrean, sentsibilizazio-kanpainen eta "193 acuerdan 17 y exige Uno y 8.000, millones" antzezlanaren bidez, zeina ikastetxeetan eta espazio publikoetan antzezten baita.
Lege berriak aukera ematen du foru araudia eta Estatuko gainerako araudia parekatzeko
Nafarroako Gobernuak mutualisten zerga-ordainketaren arazoari irtenbide bat emateko lan egin du. Helburua da iraganean mutualitateetan kotizatu zuten pentsiodunek ikustea PFEZ zergaren arloan duten egoera fiskala herrialdeko gainerako zergadunenarekin parekatzen dela.
Hori horrela da Parlamentuak Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko Foru Legearen testu bategina aldatzeko foru lege-proposamena onartu ondoren. Lege-aldaketak bi lege-ondorio ditu. Alde batetik, Foru Erkidegoko legeria Estatuko gainerako erkidegoetakoarekin parekatzen da, 2020tik aurrera desberdinak ziren araudiak. Hala, 2024ko urtarrilaren 1etik aurrera, PFEZren tributazioa berdina da Nafarroan eta herrialdeko gainerako herrialdeetan. Bestalde, aparteko kenkari bat onartu da 2020 eta 2023 arteko ekitaldiei dagozkien itzuli beharreko zenbatekoei aurre egiteko, hau da, Nafarroako eta Estatuko legediak desberdinak ziren zergaldiei aurre egiteko. Kenkari horrek 150 milioi euroko ordainketa ekarriko die Foru Aldundiei 2025ean.
Langileen arloko premiazko neurriei buruzko foru lege-dekretu batek sustatua
Hautaketa-prozeduren izapidetze elektronikoaren ugaritzea eta eraginkortasuna, horiek bizkortzeko beharra eta egonkortze-prozesuen ondoriozko esperientzia kontuan hartuta, sindikatuekin negoziatu ondoren, sartzeko hautaketa-prozesuetan eta lekualdatze-lehiaketetan administrazioa sinplifikatzeko hainbat neurri hartu dira.
Besteak beste, gauzatzeko dauden Lan Eskaintza Publikoetan (EPE) hautaketa-prozesuen epeak murriztea, izapide-egintzak Nafarroako Aldizkari Ofizialean (NAO) argitaratzearen ordez web-fitxen bidez argitaratzea, eta lekualdatze-lehiaketetan lanpostuan eta hizkuntzetan izandako antzinatasuna soilik baloratzea.